παρουσιασεις βιβλιων / βιβλια που εγιναν ταινιες / μυθιστορημα / ξενη λογοτεχνια

Χέρμαν Κοχ, Το Δείπνο – Herman Koch, The Dinner

Ο Konsgaard διάβασε το international best seller «Το Δείπνο» του Ολλανδού Χέρμαν Κοχ και μοιράζεται τις απόψεις του μαζί μας…

dinn

Τίτλος: Το Δείπνο

Συγγραφέας: Χέρμαν Κοχ

Εκδοτικός Οίκος: Μεταίχμιο, 2013

Για να μπείτε στο κλίμα του βιβλίου σκεφτείτε μία ταινία του Χάνεκε, με την αντικειμενική, ψυχρή προσέγγιση των χαρακτήρων, τη ρεαλιστική και απέριττη περιγραφή των χώρων και καταστάσεων, την υποβόσκουσα ειρωνεία και φυσικά τις ύπουλες εξάρσεις ωμής βίας (προσωπικά αυτός ο σκηνοθέτης μου ήρθε στο μυαλό διαβάζοντας το βιβλίο).  Ακόμα και ο τίτλος του, «Το Δείπνο», δε θα  μπορούσε να είναι πιο λακωνικός. Και πρόκειται για ένα δείπνο, λοιπόν, σε ένα από τα ακριβότερα και πιο δημοφιλή εστιατόρια του Άμστερνταμ (οι πελάτες μπαίνουν σε λίστα αναμονής μέχρι και για 7 μήνες), όπου δύο αδέρφια (ο Paul και ο Serge) με τις συζύγους τους -ο ένας ανερχόμενος πολιτικός-celebrity και ο άλλος πρώην καθηγητής  πανεπιστημίου-  συναντιούνται για να συζητήσουν κάποια σημαντικά οικογενειακά προβλήματα που προέκυψαν και τα οποία φανερώνονται στον αναγνώστη με αρκετά αργούς ρυθμούς.

Ο Ολλανδός συγγραφέας Herman Koch επιμένει στις λεπτομερείς περιγραφές του δείπνου καθαυτού και με σχολαστικότητα καταπιάνεται με τα πιάτα που σερβίρονται ένα-ένα, τους πελάτες του  εστιατορίου, τους σερβιτόρους και τον μάνατζερ του χώρου – όλα αυτά μέσα από την πρωτοπρόσωπη εξιστόρηση ενός εκ των δύο αδελφών, και συγκεκριμένα του Paul, ο οποίος είναι και ο αφηγητής της ιστορίας. Τα σχόλιά του είναι σχεδόν πάντα ειρωνικά, πικρόχολα και συχνά αστεία  και από τις πρώτες σελίδες ο αναγνώστης τείνει να ταυτιστεί με την προσωπικότητά του και να συμφωνήσει σχεδόν με όσα λέει στις πρώτες σελίδες (το πόσο γελοίες είναι οι τιμές των ορεκτικών, ο τρόπος που οι σερβιτόροι «πουλάνε» τα πιάτα τους, το πανάκριβο κρασί που πάντα κοστίζει πολύ φθηνότερα σε κάποιο  κατάστημα, κ.τ.λ.) Σύντομα όμως, και εδώ κατά τη γνώμη μου βρίσκεται ο μεγάλος άσος του συγγραφέα, η ταύτιση με τον κεντρικό ήρωα και αφηγητή αρχίζει να ξεθωριάζει καθώς τα φλας-μπακ στο παρελθόν του αποκαλύπτουν σκοτεινές πλευρές που σε καμία περίπτωση δεν θα μπορούσαμε να είχαμε φανταστεί.

Όπως ανέφερα πιο πάνω, η πλοκή ξετυλίγεται με αρκετά αργούς ρυθμούς και μόνο αφού ο αναγνώστης έχει φθάσει στη μέση σχεδόν του βιβλίου αρχίζει να καταλαβαίνει το σκοπό της συνάντησης των ζευγαριών και το τι πραγματικά συμβαίνει. Ωστόσο, αργότερα γίνεται αντιληπτό ότι αυτό δεν αφορά σε κάποιο πρόβλημα δομής του μυθιστορήματος (όπως αρχικά πίστεψα, νομίζοντας ότι είναι ένα απλό αστυνομικό μυθιστόρημα), αλλά στην ικανότητα του συγγραφέα να περιλαμβάνει και την παραμικρή λεπτομέρεια στην εξέλιξη της ιστορίας, τις περισσότερες φορές με έμμεσο τρόπο. Αυτό δημιουργεί μία ατμόσφαιρα ελαφρώς κλειστοφοβική (τα πάντα διαδραματίζονται σε ένα τραπέζι πολυτελούς εστιατορίου), με μικρές ανάσες του έξω κόσμου μέσα από τα διάφορα φλας-μπακ, ανάσες που αντί όμως να χαρίζουν καθαρό οξυγόνο στον αναγνώστη, τον δηλητηριάζουν ακόμα περισσότερο: ο έξω κόσμος ίσως να είναι πολύ χειρότερος από την υποκρισία που «σερβίρει»  το  εστιατόριο στους όχι τόσο ανυποψίαστους πελάτες του.

Αυτή η υποκρισία είναι διάχυτη παντού: όταν ο Serge πρωτομπαίνει στο εστιατόριο ως διάσημος πολιτικός, οι πελάτες βάζουν τα δυνατά τους να συνεχίσουν να τρώνε χωρίς να τον κοιτάνε. Παρομοίως, όποτε συμβαίνουν διάφορα ξεσπάσματα στο τραπέζι όπου διαδραματίζεται η πλοκή του μυθιστορήματος, μετά βίας ο κόσμος θα γυρίσει να ρίξει μια ματιά. Ακόμα και ο τρόπος που ο Serge θα δώσει αυτόγραφο σε ένα μικρό κοριτσάκι θα μπορούσε να θεωρηθεί ο ορισμός της υποκρισίας.

Τα κοινωνικά θέματα που κατακλύζουν το βιβλίο, όπως αυτά του ρατσισμού, της βίας, των κοινωνικών τάξεων δεν θα μπορούσαν να είναι πιο επίκαιρα. Κι εδώ η υποκρισία δεσπόζει και τα ερωτήματα που τίθενται από τον αφηγητή πολλά: τι προσφέρει η θανατική ποινή, αξίζει να ζουν όλοι οι άνθρωποι, κατά πόσο τα ψυχοφάρμακα μπορούν να δικαιολογήσουν τις ανθρώπινες πράξεις;

Αν και μπεστ σέλερ σε πολλές χώρες, Το Δείπνο έχει διχάσει τους αναγνώστες και αυτό είναι κατανοητό. Αν κάποιος το συμπεριλάβει στο genre αστυνομικής λογοτεχνίας (πράγμα άδικο κατά την άποψή μου), τότε θα απογοητευθεί μιας και το βιβλίο είναι πολυδιάστατο και δεν αρκείται στην δράση και το μυστήριο (στοιχεία που λείπουν από το βιβλίο, και που πραγματικά δεν θα ταίριαζαν στο λακωνικό και ψυχρό του στυλ).  Επιπλέον, όλα ξετυλίγονται αργά. Πολύ αργά. Οι περιγραφές είναι το κύριο συστατικό (ειδικά στην αρχή του βιβλίου) και ο διάλογος ελάχιστος (κι εδώ να πω ότι προσωπικά βρήκα τα μέρη με διάλογο πιο κουραστικά). Αρκετοί είναι αυτοί επίσης που αμφισβητούν την πλοκή: γιατί ένα τόσο διάσημο ζευγάρι να επιλέξει ένα από τα πιο κοσμικά εστιατόρια για να συζητήσει κάποιο θέμα; Το λάθος είναι ότι προσεγγίζουν τις σκέψεις αυτών των ανθρώπων με λογική – κάτι που, όπως αποδεικνύεται στο βιβλίο, δεν υπάρχει μιας και οι ήρωες δρουν παράλογα, είτε για να διασφαλίσουν την αγάπη τους για τα παιδιά τους, είτε για τα προσωπικά τους συμφέροντα.

Τι είναι όμως τελικά Το Δείπνο; Είναι ένα σύγχρονο κοινωνικό μυθιστόρημα εσωτερικής αγωνίας. Σίγουρα δεν πρόκειται για αστυνομικό μυθιστόρημα, ούτε για βιβλίου μυστηρίου. Με αρκετό σαρκασμό  αντιμετωπίζει επίκαιρα κοινωνικά ερωτήματα, με τον συγγραφέα να στήνει επιτυχώς μία ιστορία εσωτερικών εντάσεων, ζωγραφίζοντας έναν καμβά με με ψυχρές αποχρώσεις.

ΥΓ. Το βιβλίο το διάβασα στα Αγγλικά, αρκετούς μήνες πριν εκδοθεί στα ελληνικά, μετά από προτροπή της Fictionista. 

Advertisements

2 thoughts on “Χέρμαν Κοχ, Το Δείπνο – Herman Koch, The Dinner

  1. Πραγματικά ένα πολύ ωραίο βιβλίο που «αργεί» λίγο να σε κερδίσει αλλά μετά δε σε αφήνει να πάρεις ανάσα απ’ την κάπως κλειστοφοβική ατμόσφαιρά του.
    Μου θύμισε αρκετά το Defending Jacob του W. Landay αλλά το βρήκα πιο καλοδουλεμένο και με πιο λεπτές εντάσεις και ισορροπίες. Η παρουσίασή σου είναι πολύ εύστοχη και η παρομοίωση με τον καμβά … δε θα μπορούσα να σκεφτώ κάτι καλύτερο!

  2. Παράθεμα: Το Δείπνο, Χέρμαν Κοχ / The Dinner by Herman Koch | Metaphrasi

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s