Book Club / παρουσιασεις βιβλιων / βιβλια που εγιναν ταινιες / κριτική / ξενη λογοτεχνια

Ντόρις Λέσινγκ, το 5ο Παιδί – Doris Lessing, the 5th Child

Η Φ. Μ. και ο Konsgaard διάβασαν τη νουβέλα της Ντόρις Λέσινγκ, Το Πέμπτο Παιδί:

 

αρχείο λήψης (1)

Φ.Μ:

 

Η Χάριετ και ο Ντέιβιντ είναι δυο «συντηρητικοί» νέοι που στη σεξουαλική απελευθέρωση των 60s είναι σαν να βγήκαν από μια άλλη εποχή. Ονειρεύονται οικογένεια, σταθερότητα, παιδιά, πολλά παιδιά, ένα μεγάλο παλιομοδίτικο σπίτι. Κάνουν το όνειρό τους πραγματικότητα και πραγματικά καταφέρνουν να φτιάξουν μια χαρούμενη, ανάλαφρη οικογένεια γεμάτη χαρά για τη ζωή, αγάπη και ανεμελιά και ένα σπίτι που όλοι αγαπούν να επισκέπτονται παρά τις συνεχόμενες εγκυμοσύνες της Χάριετ και τις αυξανόμενες ανάγκες της οικογένειας. Μέχρι που έρχεται το πέμπτο παιδί, ο Μπεν.

Ατίθασος και επιθετικός ήδη από την κοιλιά της μητέρας του, δύσμορφος, σκοτεινός και απροσδιόριστα διαφορετικός ο Μπεν θα αναστατώσει την οικογένειά του με τρόπο που κανείς δεν είχε φανταστεί.

Η Λέσινγκ χτίζει μια ατμόσφαιρα ειδυλλιακής τελειότητας και οικογενειακής ευδαιμονίας, που θα γκρεμιστεί σταδιακά αλλά επεισοδιακά με τον ερχομό του νέου παιδιού. Οι σύνθετες ανθρώπινες σχέσεις και η επίδραση ενός «προβλήματος» (που συμβολίζεται από την παρουσία του διαφορετικού παιδιού) στους οικογενειακούς δεσμούς είναι κατά τη γνώμη μου το θέμα και το ατού του βιβλίου και  όχι η ατμόσφαιρα μυστηρίου ή το σασπένς – αν και αυτά είναι το ενδιαφέρον περίβλημα που κρατάει το ενδιαφέρον του αναγνώστη κολλημένο στο κείμενο – κυριολεκτικά hooked.

Η Λέσινγκ δέκτηκε πολλές κριτικές γι’ αυτό της το βιβλίο για την αντιμετώπιση του διαφορετικού ως διαβολικού, για την προβολή της γυναίκας ως μηχανής παραγωγής, για το πώς παρουσιάζει το αυτιστικό παιδί (την Έιμι), τους αδιάφορους σχεδόν εκνευριστικούς χαρακτήρες. Όμως νομίζω ότι αν δούμε το βιβλίο ως σύνολο, αυτό που μένει είναι η αδυναμία μπροστά στο γκρέμισμα ό,τι όμορφου είχε χτιστεί, η αποξένωση και η απόγνωση και μια ειρωνεία για τους ανθρώπους που βλέπουν τα πράγματα μόνο από μία διάσταση *είτε αυτή είναι καλή είτε κακή.

Χωρίς να προδώσω κάποιο spoiler, το τέλος δε με «γέμισε», δεν είχε την κορύφωση που θα περίμενα, ίσως όμως και αυτή η κατάληξη να ήταν εσκεμμένη, σχεδιασμένη για να προσθέσει στην γενικότερη ατμόσφαιρα απόγνωσης του βιβλίου – σαν κυριολεξία ή ειρωνικό σχόλιο σ’ αυτή ακριβώς την απόλυτη αδυναμία επιλογής, την παραίτηση.

Θα ήθελα σίγουρα να διαβάσω κι άλλα βιβλία της Λέσσινγκ αλλά δεν είμαι σίγουρη ότι θα πρότεινα το συγκεκριμένο σε κάποιον που δεν διαβάζει πολλή λογοτεχνία.

 

Konsgaard:

 

Τι παράξενο βιβλίο το Πέμπτο Παιδί της Lessing. Ξεκινά σαν μία ανέμελη οικογενειακή ιστορία στη δεκαετία του ‘60, με το πρώτο μέρος του βιβλίου να διαδραματίζεται σε ένα τεράστιο βικτωριανό σπίτι που αγόρασε η Χάριετ και ο Ντέιβιντ, οι πρωταγωνιστές του βιβλίου. Και οι δύο ανέμελοι, χαρούμενοι, ερωτευμένοι μεταξύ τους, σχεδιάζουν να γεμίσουν το σπίτι με παιδιά, ονειροπολούν, κάνουν σχέδια… Και μαζί τους, το σπίτι είναι πάντα γεμάτο με συγγενείς και φίλους και γείτονες ακόμα, και όλοι μαζί πάντα γιορτάζουν Χριστούγεννα, Πάσχα και όλες τις γιορτές. Το πρώτο παιδί γεννιέται και έπειτα και το δεύτερο, ενώ η Χάριετ και ο Ντέιβιντ με μία παιδική αφέλεια συνεχίζουν να επιθυμούν να φέρουν στον κόσμο πολλά παιδιά, αγνοώντας τις συμβουλές του περιβάλλοντός τους για τις δυσκολίες συντήρησης μιας μεγάλης οικογένειας. Και μέσα σε όλη αυτή την ευτυχία και την ανέμελη οικογενειακή θαλπωρή έρχεται το κακό: η Χάριετ συλλαμβάνει το πέμπτο παιδί. Και το μυθιστόρημα ξαφνικά αλλάζει χρώμα, και όπως μια ανοιξιάτικη μέρα μπορεί να μετατραπεί σε κρύα χειμωνιάτικη νύχτα, έτσι και η ιστορία παίρνει απότομα σκούρες αποχρώσεις.

Τέρμα τα πάρτι, ο κόσμος, οι γιορτές. Η γέννα στο πέμπτο παιδί είναι εξαιρετικά δύσκολη. Το έμβρυο είναι αφύσικα μεγάλο και συχνά η Χάριετ νομίζει ότι προσπαθεί να την ταλαιπωρήσει μέχρι να βγει στον κόσμο. Όταν πια γεννηθεί, ο αναγνώστης γίνεται μάρτυρας ενός σχεδόν υπερφυσικού πλάσματος. Ένα μωρό αγρίμι, με σχεδόν κιτρινωπό δέρμα, απίστευτη δύναμη και ατίθαση θέληση. Και τότε ο καταλαβαίνει κανείς γιατί το βιβλίο αυτό της Lessing έχει χαρακτηριστεί ως σύγχρονη γοτθική ιστορία τρόμου. Ακολουθούν ενοχλητικές περιγραφές τόσο της συμπεριφοράς του μωρού, που πέρα από τα απόκοσμα φυσικά του χαρακτηριστικά έχει έλλειψη στοιχειώδους “φυσιολογικής” συμπεριφοράς, όσο και ενοχλητικές αντιδράσεις του στενού περιβάλλοντός του.

Πολλές εξηγήσεις έχουν γραφτεί για το βιβλίο και για πιθανούς συμβολισμούς και πολιτικό-κοινωνικές προεκτάσεις. Η ίδια η συγγραφέας γέλασε διαβάζοντας τα περισσότερα, όπως η ίδια έχει δηλώσει σε συνέντευξή της, πράγμα που μπορώ να καταλάβω. Συχνά η κριτική σκαρφίζεται διαφορετικά έργα από αυτά που έχει συλλάβει ο καλλιτέχνης και τότε όντως μπορεί να γίνει κωμική και να ξεφύγει από την ουσία. Και εδώ η ουσία είναι ότι πρόκειται για ένα καλογραμμένο μυθιστόρημα, μια ιστορία τρόμου, με έξυπνα δομημένη πλοκή, όπου κάθε διάλογος και περιγραφή έχουν έναν σκοπό και τον πετυχαίνουν. Η μόνη μου ένσταση είναι ότι συχνά από τις νουβέλες λείπει μία κάθαρση στο τέλος που σου δίνει αυτή την αίσθηση του τελειώματος και της πληρότητας, κάτι το οποίο ένιωσα και με αυτό το έργο. Γνωρίζω, ωστόσο, ότι η συγγραφέας έχει γράψει και δεύτερο βιβλίο που συνεχίζει, κατά κάποιον τρόπο, την ιστορία από το Πέμπτο Παιδί (όχι ακριβώς sequel, αλλά στον ίδιο χαρακτήρα). Πρόκειται, ωστόσο, για ένα βιβλίο που ασυζητητί θα πρότεινα, αν και σίγουρα δεν θα ικανοποιήσει όλους τους αναγνώστες: η γυναικεία γραφή (και το θέμα) άνετα προβλέπω να απωθεί το ανδρικό αναγνωστικό κοινό, ενώ -και εδώ είναι το παράδοξο- σίγουρα θα φέρει σε δύσκολη θέση και το γυναικείο αναγνωστικό κοινό και κυρίως τις μητέρες. Η ίδια η Lessing είπε ότι δεινοπάθησε για να γράψει αυτό της το μυθιστόρημα. “I hated writing it”, είπε η ίδια, ενώ οι κριτικοί σύμφωνα με τους New York Times ήδη το χαρακτηρίζουν ως ένα “μικρό κλασικό”.

 

“I hated writing it” said Lessing of this short story.

images (2)

9780586089033

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s